Bedplassen is een veelvoorkomend probleem bij jonge kinderen en kan voor zowel de ouders als het kind erg frustrerend zijn. Plast jouw kind regelmatig in bed? We leggen je graag uit wat de mogelijke oorzaken zijn en hoe je je kind kunt ondersteunen. Daarnaast geven we praktische tips en methodes om bedplassen te verminderen of zelfs helemaal te stoppen. Lees ze rustig door en maak ze vooral bespreekbaar met je kind. Zo beslissen jullie samen welke aanpak de voorkeur heeft en is je kind gemotiveerder om ermee aan de slag te gaan.
- Wanneer spreken we van bedplassen bij een kind?
- Wat zijn de oorzaken van bedplassen bij kinderen?
- Je kindje wordt niet wakker van de aandrang om te plassen
- Psychische oorzaken, zoals angst en stress
- Medische oorzaken, zoals een blaasontsteking of andere afwijking
- Erfelijkheid
- Hoe steun je je kind als ouder?
- Word niet boos over het bedplassen
- Ga voor een positieve benadering
- Praat er samen over
- Geef niet op
- Methodes om het bedplassen bij een kind af te leren
- Wanneer neem je contact op met de huisarts?
- Bedplassen bij je kind: vervelend, maar tijdelijk
Wanneer spreken we van bedplassen bij een kind?
Bedplassen, officieel enuresis nocturna genoemd, is het plassen tijdens de slaap, na de leeftijd waarop een kind al zindelijk is geworden. Overdag zijn de meeste kinderen rond hun derde jaar zindelijk, maar ’s nachts kan dit proces wat langer duren. Bij sommige kinderen duurt het tot ze vijf jaar of ouder zijn voordat ze gedurende de nacht volledig zindelijk zijn. Wanneer een kind ouder dan vijf jaar regelmatig ’s nachts in bed plast, spreken we van bedplassen. Is het kind vijf jaar of jonger? Dan kan bedplassen ook heel vervelend zijn, maar is het wel veel gebruikelijker.
De meeste kinderen groeien over het bedplassen heen
Het is belangrijk om te weten dat bedplassen normaal is en dat veel kinderen er uiteindelijk vanzelf overheen groeien. Ongeveer 10-15% van de kinderen tussen de vijf en zeven jaar heeft nog last van bedplassen, en dat percentage neemt af naarmate ze ouder worden. Wat vooral belangrijk is, is dat je weet dat het kind het in de meeste gevallen niet expres doet. Het gebeurt namelijk tijdens de slaap en kinderen hebben er geen controle over.
Wat zijn de oorzaken van bedplassen bij kinderen?
Bedplassen kan worden veroorzaakt door allerlei factoren. Het is belangrijk om hier als ouder bij stil te staan, zodat je kunt achterhalen wat bij jouw kind de oorzaak zou kunnen zijn. Zo kun je je kindje uiteindelijk ook beter steunen en helpen. Hieronder bespreken we de meest voorkomende oorzaken:
Je kindje wordt niet wakker van de aandrang om te plassen
Een veelvoorkomende oorzaak van bedplassen is dat kinderen niet wakker worden van de aandrang om te moeten plassen. Dit kan te maken hebben met het feit dat ze heel diep slapen, waarbij de hersenen de signalen van een volle blaas (nog) niet voldoende verwerken om het kind wakker te maken. Hierdoor kan het kind, zonder het in de gaten te hebben, in bed plassen en zich daar uiteraard niets van herinneren.
Psychische oorzaken, zoals angst en stress
Ook emotionele factoren zoals angst, stress of spanningen kunnen bijdragen aan bedplassen. Je kunt daarbij denken aan veranderingen in het leven van het kind, zoals een nieuwe school, de geboorte van een broertje of zusje of problemen thuis. Dit veroorzaakt vaak stress en een verhoogde spierspanning, wat het risico op bedplassen kan vergroten. Het is dan ook belangrijk om voldoende aandacht te besteden aan mogelijke stressfactoren in het leven van je kind, deze bespreekbaar te maken en er voor je kind te zijn. Ook een ontspannend ritueel voor het slapengaan kan helpen bij het verminderen van spanning.
Lees ook: Een bedritueel voor een kind: zo doe je dat
Medische oorzaken, zoals een blaasontsteking of andere afwijking
Soms wordt bedplassen veroorzaakt door een medische aandoening, zoals een blaasontsteking, diabetes of andere lichamelijke afwijkingen. Als je dit vermoedt, is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts. Deze kan onderzoeken of er sprake is van een aandoening, zodat deze behandeld kan worden.
Erfelijkheid
Ook erfelijkheid kan een rol spelen bij bedplassen. Plaste een van de ouders vroeger ook tot op latere leeftijd in bed? Dan is de kans groter dat het kind dit ook doet. Het is niet helemaal duidelijk waarom, maar onderzoek heeft aangetoond dat kinderen met een ouder die last had van bedplassen, een verhoogd risico hebben om dit zelf ook te ontwikkelen. Onthoud hierbij ook dat dit waarschijnlijk vanzelf is overgegaan.
Hoe steun je je kind als ouder?
Als ouder is het belangrijk om je kind te steunen en ervoor te zorgen dat het geen last heeft van schaamte. Ook kun je je kind op verschillende manieren helpen om ervoor te zorgen dat het minder vaak in bed plast, of er beter mee om leert te gaan. Zoals we al schreven gaat bedplassen in de meeste gevallen vanzelf over, maar de juiste begeleiding kan wel veel voor je kind betekenen of het proces versnellen. Hieronder volgen een aantal tips hoe je jouw kind kunt steunen:
Word niet boos over het bedplassen
Het is allereerst echt belangrijk om te beseffen dat je kind niet expres in bed plast. Boos worden of je kind straffen voor bedplassen kan het probleem juist verergeren en ervoor zorgen dat je kind zich schaamt of bang wordt. Je creëert er immers spanning en een bepaalde druk mee. Probeer in plaats daarvan begripvol te zijn, je kind gerust te stellen en uit te leggen dat het tijdelijk is en hij of zij er niks aan kan doen.
Ga voor een positieve benadering
Een positieve benadering kan wonderen doen wanneer je kind van bedplassen af wil komen. Moedig je kind aan en beloon droge nachten. Dit kan bijvoorbeeld met een compliment, een sticker of een kleine beloning. Deze aanpak helpt je kind om zelfverzekerder te worden en gemotiveerd te blijven. Het zal eerder geneigd zijn om als het slechts een klein beetje wakker wordt, toch op te staan om naar de wc te gaan.
Praat er samen over
Het is belangrijk om het onderwerp bedplassen bespreekbaar te maken met je kind. Leg uit dat het heel normaal is en dat veel kinderen ermee te maken hebben. Bespreek samen wat jullie kunnen doen om het bedplassen te verminderen en laat je kind weten dat het er niet alleen voor staat. Door erover te praten, merk je ook gauw genoeg of je kind zich zorgen maakt of gestrest is, waar je vervolgens op kunt inspelen.
Geef niet op
Bedplassen kan in sommige gevallen helaas lang aanhouden en het is belangrijk om dan consequent en geduldig te blijven. Blijf je kind steunen en blijf benadrukken dat het heus goedkomt. Het is heel normaal dat het proces af en toe traag lijkt te gaan of er zelfs achteruitgang is, maar met doorzettingsvermogen en geduld zal je kind uiteindelijk zindelijk worden.
Methodes om het bedplassen bij een kind af te leren
Hoewel bedplassen in de meeste gevallen vanzelf overgaat, zijn er verschillende manieren waarop je dit proces kunt versnellen. We zetten ze graag voor je op een rij:
Plaswekker
Een plaswekker is een handig hulpmiddel dat je kind helpt om wakker te worden bij de eerste signalen van een volle blaas. De wekker bestaat uit een sensor die in het ondergoed van het kind wordt geplaatst, en een alarm dat afgaat zodra er vocht wordt gedetecteerd. Het geluid maakt het kind wakker, zodat het naar de wc kan gaan. Na verloop van tijd leert je kind om op te staan bij deze eerste aandrang, zelfs zonder de wekker. Het wordt als het ware een gewoonte.
Preventief wekken
Preventief wekken, ook wel ‘opnemen’ genoemd, betekent dat je je kind wekt om te plassen, doorgaans voordat je zelf naar bed gaat. Dit kan helpen om de blaas te legen en het risico op bedplassen in de vroege ochtenduren te verminderen. Het is daarbij wel belangrijk om ervoor te zorgen dat je kind goed wakker is, zodat het weet wat er gebeurt en naar de wc kan gaan.
Kalendermethode
De kalendermethode is in feite een soort beloningssysteem. Je houdt daarbij samen met je kind bij gedurende welke nachten hij of zij droog is gebleven. Dit kan bijvoorbeeld door een sticker te plakken na elke droge nacht, of bijvoorbeeld een kleine traktatie te geven bij een bepaald aantal droge nachten achter elkaar. Deze methode werkt motiverend voor het kind, waardoor deze zich zelf meer in zal spannen om droog te blijven.
Blaastraining
Dit is een methode waarbij het kind overdag oefent om zo lang mogelijk de plas op te houden. Het doel is om de blaascapaciteit te vergroten, waardoor het kind ’s nachts de plas beter op kan houden. Je kunt je kind aanmoedigen om te wachten met plassen zodra het aandrang voelt, en dit steeds iets langer uit te stellen. Het is daarbij erg belangrijk om het geleidelijk op te bouwen en je kind niet te dwingen. Blaastraining is voor het kind niet de meest comfortabele methode, dus de voorkeur ligt bij de eerdergenoemde methoden.
Wanneer neem je contact op met de huisarts?
Als het bedplassen niet overgaat of als je vermoedt dat er een medische oorzaak achter het probleem zit, is het aan te raden om contact op te nemen met je huisarts. Een arts kan onderzoeken of er sprake is van een onderliggende medische aandoening, zoals een blaasontsteking, diabetes of een andere afwijking. Daarnaast kan deze adviezen geven over eventuele behandelingsmethoden en, indien nodig, doorverwijzen naar een specialist voor verder onderzoek.
Bedplassen bij je kind: vervelend, maar tijdelijk
Bedplassen bij een kind is een veelvoorkomend probleem, dat gelukkig vaak vanzelf verdwijnt. Het is echter belangrijk om geduldig te zijn en je kind gedurende het hele proces te steunen, om gevoelens van angst en schaamte te voorkomen. Door de situatie op een positieve manier te benaderen en gebruik te maken van een (of meerdere) van bovenstaande methoden, kun je het proces versnellen.